Yumuşak Topraklarda Sert Mücadele

Kitap: Hitler ve Churchill Düellosu: 80 Gün Süren Büyük Kapışma
Yazar: John Lukacs

Tarihin en kanlı savaşlarından biri olan İkinci Dünya Savaşı’na yönelik olarak yapılan filmler, yazılan kitaplar daima ilgi görmüştür. Bu nedenle başrolünde Hitler’in bulunduğu bir eser yayınevleri tarafından geri çevrilmez, biz okuyucular tarafından da baş tacı edilir. Hitler tipolojisi gelecek yıllarda da ilgi çekmeyi sürdürecektir. Bunda empati, anlama duygusunun etken olduğunu düşünüyorum.

Sovyet Rusya’yı da katarak söyleyebiliriz ki İkinci Dünya Savaşı Batı dünyasının bir savaşıydı. Sonuçları itibarıyla Doğu’yu yerle bir etse de bu savaş Batı’nın birinci savaştan kalan iç hesaplaşmasıydı. Fakat böyle olsa da günün sonunda aynı anda on binlerce insanı ölen Japonya oldu. Batı dünyası için bunun pek bir önemi yok, sadece Pearl Harbor’da ölenlere karşılık gelecek kadar Japon çocuk öldü o kadar. Bu hususta konuşulacak çok şey olsa da bunların “Hitler ve Churchill Düellosu: 80 Gün Süren Büyük Kapışma” kitabıyla bir ilgisi yok. John Lukacs tarafından kaleme alınan bu kitap, adından da anlaşılacağı gibi iki isim üzerinde yoğunlaşıyor ve bu iki ismin güç mücadelesini konu alıyor.

İkisi de Faşist

Başından sonuna kadar Hitler-Churchill kıyası ile devam eden kitap, bu ikilinin ruh halini, hedeflerini, hayata bakışını, taşıdığı misyonu ve sonuca ulaşma azimini yerinde tespitlerle aktarıyor. Kemiksiz bir Hitler yergisi ya da sadece Hitler’in müthiş! planlarına karşı durduğu için bir Churchill övgüsü yer almıyor. Bu manada John Lukacs’ın kendisine atfedilen “aykırı tarihçi” unvanını fazlasıyla hak ettiğini söyleyebilirim. Çünkü İkinci Dünya Savaşı teması işleyen tüm eserlerde en başında Hitler eleştirisi yapmak ve onu durdurmaya çalışan herkesi övmek zorunluluktur. Yazar, bu kurala riayet etmemiş ve gerçekten farkını ortaya koymuş.

Avrupa üzerinde yaşanan güç mücadelesinin kahramanları temsil ettikleri değerler bakımından da karşılaştırılıyor, Hitler’in yenilikçiliği, Churchill’in ise gelenekçiliği tartışılıyor. Hitler, düzeni değiştirmek isteyen bir reformist, Churchill Avrupa’yı ve dolayısıyla dünyayı Hitler’e karşı korumak isteyen bir muhafazakâr görünümünde. Churchill’in motivasyonu tüm dünya üzerinde tesis ettikleri Batı değerlerinin hâkimiyetinin devamı iken Hitler’inki milletiyle beraber sürekli tokat yediği bu düzeni değiştirmek ve hatta yıkmaktı. Ancak biz biliyoruz ki ikisi de masum değil ve sonuçta ikisinin de yolu faşizme çıkıyor. Biri işine yaramayan düzeni değiştirip kendi faşizmini yerleştirme arzusuyla yanıp tutuşurken diğeri memnun olduğu mevcut faşist düzenden faydalanmaya devam etmek ve bunu daha da yaymak istiyordu. Sonraki yıllarda demokrasi getirmek bahanesiyle uygulanan politikalara Churchill’in soğuk bakacağını düşünmek imkânsız. Neticede demokrasi vaadiyle kandırılan çok halk gördük ve bunun altyapısında uzun bacaklı İngiliz çıkarlarını çok sonradan fark ettik.

Bambaşka Bir Senaryo

John Lukacs’ın tarih, yer adları, mesafeler, eski anlaşmalarla beraber teknik bilgilere çok hâkim olduğunu görüyoruz. Onun konuya hâkimiyeti, ayrıntılı düşünme becerisi ve olayları tahlil edişi güçlü anlatımıyla da desteklenmiş. Ayrıca Lukacs’ın ölçüyü iyi tutturduğunu ve atılan her kurşunun, kazanılan her muharebenin ne anlamlara geldiğini ya da nelere mal olduğunu etraflıca anlattığını görüyoruz.

Kitap, roman gibi bir anlatımla ilerliyor ve hatıralarla devam ediyor. Hele ki bazı yazışmaların ifşası meraklıları için bulunmaz fırsatlar demek. Dönemin dili, üslubu, saygı ifadeleri, emirler vs. savaşın ortasında omuzlarında milletinin sorumluluğunu taşıyanlara nasıl bir ruh halinin hâkimiyet kurduğunu gösteriyor. Ben şahsen tarihi yazışmaları, anıları, verilen kritik kararları bu açıdan bakarak değerlendiririm. Bu eser bunun için de çok kıymetli.

Bir de işin Fransa boyutu var. Kitapta bu konuya biraz olsun yer ayrılmış. Fransa, malumdur ki iki dünya savaşını da kaybeden fakat masa başında kazanan ve tam anlamıyla kazanan tarafı seçtiği için kazanmış sayılan bir ülke. Başkentine girilmiş bir devletin kazanması mümkün mü? Sadece galipler tarafına oturup anlaşma imzalayınca mümkün oluyor. Fransa’nın İkinci Dünya Savaşı’nda ne hallere düştüğünü görmek isteyenler “Vichy Fransası”nın ne demek olduğunu araştırabilirler.

Satırlar ilerledikçe ister istemez ve belki de yılların refleksiyle Churchill’in değil Hitler’in hamleleri daha sorgulanır hale geliyor. Herkesin aklında İkinci Dünya Savaşı için bambaşka bir senaryo olduğu muhakkak. Filistin’de uygulanan soykırımdan sonra Yahudilerin kendilerine uygulanan katliam üzerinden kurguladıkları mağduriyet çökmüş durumda. Evet, Spielberg sizin için yeni filmler çekecek, Harari dünya tarihini anlatacağı bir başka kitabında daha İsrail’in katliamlarını görmezden gelmeye devam edecek ama bunlar İkinci Dünya Savaşı’na bakışın değişmesine engel olamayacak. Hitler’in hamleleri kısmından devam edersek kitapta onun azılı bir Bolşevik düşmanı olduğu ve emellerine ulaşmada Bolşeviklerin değil İngilizlerin engel teşkil edeceğini düşündüğü ifade ediliyor. Savaş sonrası nefret ettiği Bolşeviklere Almanya’nın bir kısmını kaptırması ise kötü şans olsa gerek. Ancak savaşın daha başında yapılan ve esasında sınır devletlerini paylaşmayı öngören Hitler-Stalin antlaşması her şeyin tersyüz olacağı zamanları o dönem yaşayanlar için tahmin etmeyi güçleştirmiştir. Nihayetinde Barbarossa Harekâtı’yla son çiviler çakılmış ve şahsi çıkarların ortak çıkarların önüne geçtiği süreç yaşanmıştır. Kitapta daha çok 80 günlük mücadele ele alındığından savaşın diğer ayrıntıları yer almıyor. Fakat yazarın temas ettiği bazı konular ufkunuzu genişletiyor ve yeni çıkarımlar yapmanıza yardımcı oluyor. Lafın tamamını söylemeyen kitaplar öğretici olmanın yanında okuyucuyu başka kaynaklara yönlendirmesi ve yeni şeyler öğrenmeye itmesi bakımından çok daha değerlidir diye düşünüyorum. Bu kitabı da o tür kitaplar sınıfında değerlendirmek doğru olacaktır.

Ketebe Yayınları’ndan çıkan “Hitler ve Churchill Düellosu: 80 Gün Süren Büyük Kapışma” kitabı, İkinci Dünya Savaşı’nın kahramanı olmaya aday Adolf Hitler’le sonradan kahraman ilan edilen Winston Churchill’in mücadelesini anılar ve kaynaklar eşliğinde anlatan güzel bir kitap.

(0) Yorum
Yorum Yaz
İlginizi Çekebilir
Kitap Tahlili – Tarih Neye Yarar?

Kitap: Hitler ve Churchill Düellosu: 80 Gün Süren Büyük Kapışma Yazar: Joh...

Kitap Tahlili - Şarktan Mektuplar

Kitap: Hitler ve Churchill Düellosu: 80 Gün Süren Büyük Kapışma Yazar: Joh...

Kitap Tahlili - Hata Neredeydi? Doğu’nun 300 Yıldır Cevabını Aradığı Soru

Kitap: Hitler ve Churchill Düellosu: 80 Gün Süren Büyük Kapışma Yazar: Joh...