Sıradaki içerik:

Gece Vardiyası – 3

e
sv

Şeyhü’lislam Yahya Efendi’nin Vefatı

avatar

Mürşide Bağatur

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

(Okunma Süresi: 2 dakika)

Ebussuud Efendi’den sonra Osmanlı Şeyhü’lislam’larının en değerlilerinden biri sayılan ve 17. Asrın bilinen en önemli divan şairlerindendir. Zekeriyazâde Yahya Efendi’nin günümüz rivayetlerine göre Hicri 960 senesinde (1552)İstanbul’da dünyaya geldi. Babası da kendisi gibi III. Murat devrinde şeyhü’lislamlık görevini üstlenmiştir. Babası Bayramzade Zekeriya Efendi III. Murat döneminde şeyhül’lislamlık görevinde iken 1592’de vefat etmiştir. Babasının adı dolayısı ile Zekeriyazâde Yahya Efendi olarak bilinmekte ve Zekeriyazade Efendi’nin en büyük oğludur.

Yahya Efendi eğitimini çağdaşları gibi ilk olarak ailesinden almış, daha sonra devrin büyük ulemalarından biri olan AbdulCebbarzade’den ders almıştır. Medrese eğitimini başarılı bir şekilde tamamladığı için birer yıl olmak üzere Halep, Şam, Mısır, Bursa ve Edirne’de kadılık görevinde bulunmuştur. Kadılık görevinin ardından Anadolu ve Rumeli kazaskerliği görevine getirilmiştir. Kaynaklara göre Rumeli’de kadılık görevinde iken şöyle bir olay yaşanır;

Sadrazam Derviş Paşa’nın haksız yere bir adamı idam ettirdiğini öğrenir. Yahya Efendi, Paşa’ya hesap sorunca ve  aldığı olumsuz ve tehtidvâri tepki karşısında divandan ayrılmıştır. Bu hadise Şeyhü’lislam’ın padişahın gönlüne girmesine sebep olmuştur ve  öncesinde azledildiği makama ikinci kez getirilir. Bu görevinin ardından emekliliğe ayrılma kararı almıştır.

Bilindiği en önemli dönem IV. Murat Dönemi’dir. Sultan IV. Murat ona karşı büyük muhabbet ve saygı göstermiştir. Hatta öyle bir muhabbettir ki Sultan, Şeyhü’lislam’ın elini öpmüştür. Savaşlarda da onu kendisine şans getirmesi temennisi ile beraberinde götürmüştür. Bağdat seferinde İmam-ı Azam ve Abdulkadir Geylani hazretlerinin mezarını tamir ve muhafaza görevi ile kendisini şereflendirmiştir. Bunun üzerine şu tarihi kıt’ayı yazmıştır.

‘’Mu’ammer ede hakim
İmam-ı
Âzamı çün etdi ta’zîm

Gümüşden yapdı bâbın
Edip ol hazrete
iclâl ü terkim

Dedi Yahyâ bu kâr-ı hayra târ
Kapusunu mezârın etdi hep sîm’’

Divan şairi olan Yahya Efendi 92-93 yaşlarında iken dar-ı beka’ya irtihal etmişlerdir. Vefat ettiğinde de 20 yıl süresince büyük bir gayret ve ciddiyet ile yaptığı Şeyhü’lislamlık makamında iken vefat etmiştir. İyi bir insan, başarılı bir şair olarak benimsendiği cenazesinin kalabalık oluşundan da anlaşılmıştır. Bilinen en önemli eseri ise 1 na’t, 5 kaside, 1 sakiname, IV. Murat’ın gazeline 1 tahmis, 452 gazel, 24 tarih, 51kıt’a ve nazm, 10 rubai, 115 matla ve  25  müfredin yer aldığı “DİVAN” adlı eseridir.

Edebiyatımızda ve derin tarihimizde unutulmaz yer alan Yahya Efendi, Nef’i ile arasındaki bu atışma ile hiciv türünün en özel ve güzel örneği olarak hatırlanacaktır. Ruhu şad, mekanı cennet ola.

‘’Şimdi hayli sühan-verûn içre
Nef’î mânendi var mı bir şair
Sözleri Seba-i
Muallâka’dır
İmrülkays kendidir kâfir”    Şeyhülislam

‘’Tâhir Efendi bize kelb demiş
İltifâtı bu sözde zâhirdir.
Mâlikî mezhebim benim zîrâ,
İtîkâdımca kelb tâhirdir.’’

Nef’i

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.