Sıradaki içerik:

Bir Olur

e
sv

İstanbul’da Bir Hayır Kurumu: Darülaceze

avatar

Gülnihal Yeşiltepe

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

(Okunma Süresi: 2 dakika)

Hiçbir savaş yoktur ki arkasında açlık, yoksulluk gibi insan hayatını doğrudan etkileyen sonuçlar bırakmamış olsun ve savaş esnasında oluşan felaketler savaş sonrasında da devam etmesin. Rumi takvime göre 1293 yılına denk geldiği için 93 Harbi diye adlandırılan 1877-1878 tarihli Osmanlı- Rus Savaşı da gerisinde çeşitli acıların kaldığı ve insanların yerlerinden edildiği bir savaştır. Osmanlı padişahı II. Abdulhamid ve Rus çarı II. Alexander dönemindeki bu savaş Osmanlı Devleti’nin hem batı sınırındaki Balkan cephesinde hem de doğu sınırındaki Kafkas cephesinde yapılmıştır. Osmanlı Devleti savaştan ağır bir yenilgiyle ayrılmış ve Ayastefanos Antlaşmasını imzalamak zorunda kalmıştır. Fakat Batılı devletlerin bu antlaşmadan memnun kalmamaları üzerine Berlin Antlaşması isimli yeni bir antlaşma imzalanmıştır. Yenilginin ve antlaşmanın ardından Osmanlı Devleti çok fazla toprak kaybetmiş,  ne yazık ki Balkanlarda kıyımlar yaşanmış ve neredeyse yarısı İstanbul’a olmak üzere bir milyonu aşkın kişi göç etmek zorunda kalmıştır. Savaş ve göç neticesinde insanlar evsiz kalmış ve açlıkla mücadele etmeye çalışmıştır.

Yine savaş ve ardından meydana gelen göçler kimsesiz çocukların ve dilencilerin artmasına da neden olmuştur. Bu durumu biraz olsun iyileştirme adına II. Abdulhamid bu fakir ve muhtaç tebaasına türlü ihsanlar, hediyeler vermiş ve ayrıca doğum gününe rast gelen Rumi 1307 yılının Şaban ayının on altıncı gününde Darülaceze’nin kurulması için bir ferman çıkarmıştır. “Sokaklarda dilenen kimsesiz çocuklarla hastalıklı, sakat erkeklerin, kadınların dilenme zulmünden kurtarılması, vücutlarında tahammülü derecesinde çalışarak geçinebilmelerinin sağlanması, bunlardan çalışamayacak olanların geçiminin sağlanması, çocukların eğitim öğretim görmeleri için bir yer tahsis edilmesi gerekmektedir. Bunun için İstanbul’un ne tarafında hangi büyüklükte bir bina inşa edilmesi, ödeneğinin nerelerden ve ne miktarda sağlanması hususu Devlet Şurası tarafından ayrıntılı olarak görüşülecektir…”  diye devam eden ferman ve padişahın bu adımı halk tarafından çok beğenilmiş ve yerel gazetelerde övgüyle anılmıştır. Ayrıca yabancı ülkelerde de etki uyandıran ferman takdir yazılarıyla karşılık görmüştür.

Darülaceze’nin 20 Rebiülevvel 1310 (1892) tarihinde temeli atılmış, görkemli bir temel atma töreninin ardından çalışmalara başlanmış ve hızla ilerleme kaydederek 1895 tarihinde tamamlanmıştır. Bir idare binası, yedi aceze binası, hastahane, rehabilitasyon merkezi, yetimhane, çamaşırhane ve hamam binaları, halıcılık, terzilik, kunduracılık, marangozluk, fotoğrafçılık gibi imalathaneler, fırınlar, mutfak, cami ve kilise gibi ibadethaneler, süt emzirme yerleri ve okuldan oluşan Darülaceze’ye açılışının ardından ilk önce 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından evsiz kalan ve geçici olarak Haseki Hastahanesi’nde barınan 150 kadın yerleştirilmiştir. Çocuklar için 50, yetişkinler için 504 yatak kapasiteli olan Darülaceze, kurulduğu günden bugüne kadarsa yirmi dokuz bini çocuk olmak üzere yetmiş bini aşkın kişiyi himaye etmiştir.

Din, dil, ırk farkı gözetmeden muhtaç ve fakir kimseleri himaye etmek, onları bir iş ve sanat sahibi yapmak, ömürlerini refah içinde geçirmelerini sağlamak ve içlerindeki hasta kimselerin tedavilerini gerçekleştirmek amacıyla kurulan bu kurum hiç şüphesiz bir şefkat yuvası olmuştur. Merhametin timsali olan Darülaceze ve idaresi, savaş yıllarında sekiz binasının dördünü Müslümanlara dördünü de gayrimüslimlere ayırarak hiçbir fark gözetmeksizin hayra vesile olmaya çalıştıklarını da kanıtlamıştır. İnsanlar arasında ayrım yapmayan, tek ölçütü insan olan Darülaceze kurulduğu 1895 yılından bu yana binlerce ihtiyaç sahibine hiçbir karşılık beklemeden hizmet vermiştir. Günümüzde de hayırseverlerin himayesinde hizmetini sürdürmeye devam etmektedir.

Kaynaklar:

Koçu, Reşat Ekrem, Darülaceze, İstanbul: Darülaceze Yardım Derneği.

Darülaceze Yayınları(2014), Sultan II. Abdulhamid Han’ın Yaptırdığı Hayır Kurumlarından Darülaceze, İstanbul: kolektif.

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.