Sıradaki içerik:

Nizamülmülk ve Nizam-ı Âlem

e
sv

İki Din Bir Mabet: Gül Camii

avatar

Seda Nur Demir

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

(Okunma Süresi: 2 dakika)

İKİ DİN BİR MABET: GÜL CAMİİ

Cami hikayeleri serimizde 3.haftaya girerken bu hafta farklı türdeki bir camiyi yazmak istedim. Farklı kültür ve medeniyetlere ev sahipliği yapan ülkemizde çeşitli mabetler bulunmaktadır. Ecdadımız bu mabetlerin bir kısmını camiye çevirirken bir kısmına da hiç dokunmamıştır. Osmanlı Devleti fethettiği yeni topraklardaki en büyük mabedi camiye çevirmiştir ve bazı mabetlerin varlığını sürdürmesini desteklemiştir. Farklı milletlerin, farklı dinlerin ibadet etmesine vesile olan bu mabetler tarih boyunca her zaman merak konusu olmuştur. İstanbul’da yaşayanlar bilir, Fatih semtinde her sokak başında böyle bir camiye denk gelebilirsiniz. İşte bu yazıda da böyle bir caminin hikayesine yolculuk yapacağız. Siz de hazırsanız başlayalım o halde 🙂

Gül Camii, İstanbul’un Ayakapı semtinde yer alan, efsunlu havasını sokağına girer girmez hissedeceğiniz efsanelerle dolu bir camidir. Farklı kültürleri bünyesinde barındıran tarihin gizemli yönlerine ayna tutan Gül Cami, kapılarını bu kez Dilhâne okurları için açıyor.

Gül cami, eski ismiyle Aya (Hagia) Theodosia Kilisesidir. Kilisenin yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 9.yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir. İmparator I. Basileios tarafından yaptırıldığı kabul edilir. Kiliseye bu ismi veren olay ise şöyle cereyan etmektedir: Ayasofya’nın giriş kapısının üzerinde yer alan İsa ikonunun kaldırılmasını engellemeye çalışan Theodosia bu hareketi sebebiyle öldürülmüştür. Sonraki yıllarda dinine olan bağlılığı anlaşılınca kendisine saygı duyulup azize olarak ilan edilen bu kadının cesedi ve özel eşyalarıyla kiliseye gömülmüştür. Rivayete göre minberin altında kabri bulunmaktadır.

Böylece kilisenin ilk adı Hagia Evphemia iken bu kadının hatırasına hürmeten Hagia Theodosia olarak değiştirilmiştir. Hatta Ayakapı semtinin isminin de buradan geldiği rivayet edilir. 1306 yılında burayı ziyaret eden bir dilsizin dilinin açılması üzerine halk arasında kutsallığı artan kilise, Kudüs’e giden hacıların ilk uğrak yeri haline gelmiştir. Her 29 Mayıs’ta azize için yortu günleri yapılmaya başlanmıştır. Böylelikle hem azize anılmış hem de hastalıklara şifa bulunulacağına inanılmıştır. Yine bir yortu gününde tarihler 29 Mayıs 1453’ü gösterirken Cibali kapısından giren Osmanlı askerleri kilisenin tarihini değiştirmiştir. 1489 Cami Vakfiyesine göre, Sultan II. Beyazıt döneminde (1481-1512) camiye çevrildiği anlaşılmaktadır. Fetihten sonra kilisenin altındaki bodrum, Haliç’teki gemilerin malzemelerinin depolandığı bir ambar olarak kullanılmıştır. Cibali yangınında büyük ölçüde zarar gören cami, II. Mahmut döneminde onarılmıştır. Bu onarım esnasında hünkar mahfili, klasik Türk usulü kubbe, kemer ve sütunlar eklenmiştir. Gül Cami, kiliseden camiye dönüştürülmesine karşın kıble yönünde inşa edilmiş bir kilise olduğu için bu yönde bir değişikliğe gidilmemiştir.

Gül Cami İsmi Nereden Geliyor?
Caminin ismiyle ilgili birçok rivayet vardır. Bunlardan ilki ve en çok kabul görüleni, 29 Mayıs’ta şehre giren Osmanlı askerlerinin kiliseyi yortu gününde güller içinde donatılmış bir şekilde görmesi üzerine bu ismi aldığı söylenir. Başka bir rivayete göre de minber kısmında Gül Baba adında ulu bir zatın türbesinin burada bulunmasından bu ismi almıştır.

Cami Mimarisi
Gül Cami Bizans, Osmanlı ve Barok mimari tarzlarını içeren farklı bir camidir. Tek şerefeli minaresi taştan yapılmıştır. Kapalı haç plan tipindedir. Kale görünümündedir. Bir mahzen üzerine inşa edilmiştir. Türklerin eline geçmesiyle birlikte iç ve dış mimaride bazı değişiklikler yapılmıştır. Hünkar mahfili, kemer ve sütunlar eklenmiştir. Taş ve tuğladan inşa edilen kilisede kesme taşlar kullanılmıştır. Caminin batı tarafında, II. Mahmud’un kızı Âdile Sultan tarafından 1285’te (1868-69) vakfedilen bir sıbyan mektebi inşa edilmiştir. Bu sıbyan mektebi günümüzde kütüphane olarak kullanılmaktadır.

Günümüzde Gül Cami
Gül cami günümüzde yerli yabancı birçok kişi tarafından ziyaret edilmektedir. Cami, vakit namazları dışında kilitlidir.

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.