Pazar, Ekim 20, 2019
Dilhâne > Yazılar > Barbaros Hayrettin Paşa’nın Preveze Zaferi

Barbaros Hayrettin Paşa’nın Preveze Zaferi

Preveze Deniz Zaferini anlatmadan öncelikle bu savaşı zafere evrilten komutan Barbaros Hayreddin Paşa’ya değinelim. Barbaros Hayrettin Paşa’nın gerçek ismi Hızır Reis idi. Hizmetlerinden dolayı Yavuz Sultan Selim ona dinin hayırlısı anlamına gelen Hayreddin ismini vermiştir. Avrupalılar ağabeyi Oruç Reis’e kızıla çalan sakalı yüzünden Barbarossa adını vermişlerdi, Oruç Reis’in ölmesinin ardından küçük kardeşi Hızır için kullanılan bu isim, Türkçeye Barbaros olarak geçmiştir. Osmanlı himayesine girdikten sonra Akdeniz’in Türk Gölü haline gelmesinde büyük katkılarda bulunmuştur. Birçok seferde yer alan Barbaros Preveze Zaferinde de büyük gayret sarf etmiştir. Osmanlı donanması hâkimiyetini Ege Denizi’nde sağlamış, Akdeniz’de daha çok bağımsız Türk korsanları etkinlik gösterdiği zamanlar korsanların önderi olan Barbaros Hayreddin Paşa 1533 yılında Osmanlı Devleti’nin hizmetine kaptan-ı derya olarak girdi.

Bu olaydan sonra donanma Akdeniz kıyılarını vurmaya, Akdeniz’deki ticareti ellerinde tutan İspanya, Portekiz, Venedik, Ceneviz, Malta gibi denizci devletlerin çıkarlarını engellemeye başladı. Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’de gittikçe büyüyen bir tehlike oluşturmaya başlaması üzerine Venedik’in çağrısı ve papalığın desteğiyle İspanya Kralı ve Kutsal Roma-Germen İmparatoru Şarlken’in önderlik ettiği büyük bir Haçlı donanmasının kurulmasına karar verildi. 1538’de hazır duruma gelen 600 parçalık bu donanmanın komutanlığına da Amiral Andrea Doria getirildi. Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması ile Cenevizli amiral Andrea Doria komutasındaki Haçlı donanması arasında geçen Preveze Deniz Savaşı, Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’deki egemenliğini pekiştirmiş ve bu egemenlik 1570’lere kadar sürdü.

1538 yazında Ege Denizi’ne açılan Osmanlı donanması Girit Adası’nı yağmaladıktan sonra Eğriboz açıklarına demirlemişti. Bu sırada Andrea Doria da Yunanistan’ın batısındaki Arta Körfezi’nin girişinde yer alan Preveze Kalesi’ni kuşatmıştı. Durumu öğrenen Barbaros Hayreddin Paşa, hemen harekete geçince Andrea Doria kuşatmayı kaldırarak kuzeydeki Korfu Adası’na çekildi. Osmanlı donanması Arta Körfezi’ne demir atınca, 25 Eylül’de Preveze önlerine gelen Haçlı donanması körfezin girişini kapattı. 27 Eylül’de ani bir hareketle körfezin dışına çıkmayı başaran Osmanlı donanması Haçlı donanmasıyla karşı karşıya geldi. Andrea Doria yanlış manevralarla donanmasını güç duruma düşürünce, Barbaros bu durumdan yararlanıp 40 gemiden oluşan bir filoyu ileri sürerek Haçlı donanmasını bölmeye çalıştı. Durumun daha da kötüleştiğini gören Andrea Doria donanmasına geri çekilme buyruğunu verdi. Bir süre Haçlı donanmasını izleyen Osmanlı gemileri havanın kararması üzerine Preveze’ye döndüler. 28 Eylül sabahı Haçlı donanması yeniden Preveze önlerinde görüldü.

Bu kez 122 gemiden oluşan Osmanlı donanması daha da hazırlıklıydı ve düşmanı hilal(ayça) biçimindeki savaş düzeni içinde karşıladı. Hilal taktiğinde uygulamasında merkezi Barbaros, sağ kolu Salih Reis, sol kolu da Seydi Ali Reis komuta ediyordu. Turgut Reis’in 20 gemilik filosu ise geride yer alıyordu. Haçlı donanması birbiri ardınca üç sıra halinde dizilmişti. Önde ağır toplarıyla kalyonlar, ortada kadırgalar, en arkada da çekdiri türü hafif gemiler vardı. Andrea Doria önce ağır toplarla Osmanlı donanmasını dağıtmayı, ardından hafif gemilerle yanaşarak son darbeyi indirmeyi amaçlıyordu. Ama yeterli rüzgar olmadığından, ağır gemiler hareketsiz kalınca, saldırıya geçen Osmanlı donanması kalyonları ateş altına aldı. Bunun üzerine Andrea Doria ikinci sıradaki kadırgaları ileri sürerek Osmanlı donanmasını çevirmek istedi. Turgut Reis’in filosu buna aynı biçimde karşılık vererek Haçlı donanmasının arkasına sarkmaya başladı. Barbaros Hayreddin Paşa da ön sıradaki kalyonları yarıp kadırgalara saldırınca Andrea Doria bir çemberin içine düşmekte olduğunu görerek geri çekilme buyruğunu verdi. Beş saat süren savaş sorasında 128 gemi yitiren Haçlı donanması düzensiz biçimde kaçmaya başladı. Osmanlı donanması havanın kararmasından sonra da sürdürdüğü izleme harekâtına fırtına çıktığı için son vererek Preveze’ye geri döndü.

Preveze Zaferinden sonra Akdeniz, Türk gölü hâline geldi. Kuzey Afrika’daki İslâm devletleri, Avrupa devletlerinin tecavüzlerinden korundu. Denizden hac yolu emniyet altına alınarak, hacılar, korsan taarruzundan emin olarak hac yaptılar.

Gamze Demirelli
24 Aralık 1994 yılında Afyon'da dünyaya geldim. Uzun zamandır Denizli'de yaşamaktayım. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Yönetim bilişim sistemleri 4. sınıf öğrencisiyim. Edebiyat ve şiire olan ilgim ortaokul ve lise yıllarıma dayanıyor. Yaklaşık on yıldır şiir yazıyorum. Bana göre yazmak insanin içini yansıtan bir ayna, okumak ise kendini farklı aynalarda keşfe çıkmak demek. Gönüllere dokunmak ümidiyle.
http://www.dilhane.net

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir